Havacılık Sektörü için Hassas Parça ve Kalıp İmalatı

Havacılıkta her gram önemlidir; ancak hafiflik, dayanım ve güvenlik şartlarından ödün verilmeden sağlanmalıdır. Malzeme ve ilgili malzeme şartnamesi (ör. AMS, EN veya müşteri standardı) çizimde tanımlanır.

• Alüminyum alaşımları: Yüksek dayanımlı yapısal parçalarda 7075-T6/T7351 ve 2024-T351; braket ve tutucularda 6061-T6.
• Titanyum ve paslanmaz çelikler: Ti-6Al-4V, 15-5PH ve 17-4PH gibi malzemeler; yüksek dayanım/ağırlık oranı veya korozyon dayanımı gereken bağlantı parçalarında kullanılır, işleme kabiliyeti parça bazında değerlendirilir.
• PEEK ve PEI: Yüksek sıcaklık ve kimyasal dayanım ile düşük duman yoğunluğu gerektiren klips, burç ve kabin içi parçalar.
• PPS ve PPSU: PPS yakıt ve kimyasal dayanımı, PPSU ise kabin içinde düşük ısı salımı ve darbe dayanımı için tercih edilir.
• PA12 ve PC: Kanal, kapak ve hafif muhafazalar.

Kabin içi parçalarda yanmazlık, duman ve toksisite şartları (ör. CS/FAR 25.853) malzeme seçimini belirler; bu nedenle ilgili test verilerine sahip hammadde sınıfları kullanılır. PEEK ve PEI kalıplarında yüksek kalıp sıcaklığına uygun, sertleştirilmiş 1.2343 gibi çelikler seçilir.

Havacılık parçaları genellikle karmaşık geometrili, düşük-orta adetli ve sıkı şartnamelidir. Tasarım aşamasında parça ve üretim yöntemi birlikte optimize edilir.

• Yöntem seçimi: Düşük adetli yapısal metal parçalarda CNC işleme; tekrarlayan plastik klips, burç ve kapaklarda enjeksiyon kalıbı tercih edilir.
• Akış analizi: PEEK ve PEI gibi yüksek viskoziteli polimerlerde akış mesafesi, giriş boyutu ve basınç kaybı önceden hesaplanır; birleşme izlerinin yük altındaki bölgelere denk gelmemesi sağlanır.
• Termal tasarım: Yüksek kalıp sıcaklıklarında plaka genleşmesi, kılavuz boşlukları ve ısıl yalıtım plakaları tasarıma dahil edilir.
• İnce cidar ve hafifletme: Ağırlığı azaltan cep ve nervürlü yapılar, çarpılma ve çöküntü riskine karşı akış analiziyle doğrulanır.
• Bağlama aparatı tasarımı: İnce cidarlı metal parçaların deforme olmadan işlenmesi için parçaya özel bağlama aparatları tasarlanır.

Tasarım revizyonları numaralandırılarak izlenir; üretim yalnızca müşterinin onayladığı revizyon üzerinden yapılır.

Havacılık parçalarında yüzey kalitesi; yorulma dayanımı, kaplama yapışması ve kabin içi görünüm açısından kritik önemdedir.

• İşlenmiş metal yüzeyler: Çizimde tanımlı pürüzlülük değerleri (tipik olarak Ra 0,8–3,2 µm) sağlanır; çentik etkisi yaratabilecek takım izleri ve keskin kenarlar önlenir, tüm kenarlarda çapak alma yapılır.
• Kaplama öncesi hazırlık: Anodik oksidasyon, kromat dönüşüm kaplaması veya boya uygulanacak yüzeylerde temizlik ve kenar radyüsleri kaplama kalitesini belirler.
• Kabin içi plastik parçalar: Yolcunun gördüğü yüzeylerde VDI 3400 ince erozyon yüzeyi veya müşterinin onayladığı doku numunesine uygun yüzeyler; montajda kalan bölgelerde SPI C–D sınıfı uygulanır.
• Şeffaf parçalar: Aydınlatma kapakları ve gösterge camlarında SPI A1–A2 parlatma gerekir.

Çizik, çukur ve akış izi gibi yüzey kusurları için kabul kriterleri sınır numuneleri veya müşteri standardıyla tanımlanır. Kabin içinde yan yana duran parçaların doku ve parlaklık uyumu, numune aşamasında birlikte kontrol edilir.

Havacılık çizimleri genellikle geometrik boyutlandırma ve toleranslandırma (GD&T; ASME Y14.5 veya ISO 1101) kurallarıyla hazırlanır. Datum yapısı, ölçüm ve bağlama stratejisini doğrudan belirler.

İnce cidarlı alüminyum parçalarda bağlama kuvveti ve iç gerilmeler işleme sonrası çarpılmaya yol açabilir. Bu nedenle kaba ve finiş işleme arasında parçanın gerilimini boşaltmasına izin verilir ve malzeme dengeli şekilde kaldırılır. Delik grupları ve hassas konumlar mümkün olduğunca tek bağlamada işlenerek bağlama değişiminden kaynaklanan hata birikimi önlenir. Ölçüm de çizimdeki datum yapısına uygun bağlamayla yapılır; böylece sonuç, parçanın montajdaki gerçek durumunu yansıtır. Plastik parçalarda ölçüler, şartnamede belirtilen koşullandırma sonrasında değerlendirilir.

Havacılık sektöründe CNC işleme, parçanın kendisini üretmenin yanında kalıp ve bağlama aparatı imalatı için de temel teknolojidir.

• Karmaşık yüzeyler: Serbest form yüzeyli parçalar ve kalıp gözleri, CAD-CAM ile oluşturulan takım yollarıyla işlenir; takım yolu simülasyonu çarpışma ve hatalı işlemeyi önler.
• Cep işleme ve hafifletme: Bloktan işlenen alüminyum braket ve çerçevelerde ince cidarlı cepler, kesme yükünü sabit tutan trokoidal ve uyarlamalı frezeleme stratejileriyle işlenir.
• Tornalama: Burç, pim ve dişli bağlantı parçaları dar çap toleranslarıyla üretilir.
• Erozyon: Sertleştirilmiş çeliklerde hassas profiller ve keskin iç köşeler tel veya dalma erozyonla tamamlanır.

Onaylı CNC programları sürüm numarasıyla arşivlenir; programda yapılan her değişiklik, etkilediği karakteristikler için yeniden ilk parça kontrolü gerektirir. Bu yaklaşım, havacılık tedarik zincirinin beklediği süreç kararlılığını destekler ve tekrar siparişlerde aynı sonucun alınmasını sağlar.

Havacılıkta seri üretimin başlaması için ilk parçanın çizimle tam uyumu belgelenmelidir. Deneme ve onay süreçlerini bu gerekliliğe göre yürütüyoruz.

• Kalıplı parçalarda T0/T1: T0 denemesinde dolum, kalıptan çıkış ve yüksek kalıp sıcaklığında hareketli elemanların çalışması doğrulanır; T1 numuneleri ölçü raporuyla sunulur.
• AS9102 formatında FAI: Müşteri talebi doğrultusunda parça numarası, malzeme ve özel proses bilgileri ile tüm karakteristiklerin ölçüm sonuçları AS9102 form yapısına uygun şekilde raporlanır.
• Proses penceresi: Yüksek performanslı polimerlerde kurutma, eriyik ve kalıp sıcaklığı gibi parametreler kristaliniteyi ve mekanik özellikleri doğrudan etkilediği için dar bir aralıkta tanımlanır.
• Kısmi FAI: Tasarım, malzeme, proses veya üretim yeri değişikliğinde etkilenen karakteristikler için ilk parça muayenesi yenilenir.

Onaylanan numune ve FAI raporu, seri üretim boyunca referans olarak saklanır. İlk seri partide kritik karakteristikler yeniden kontrol edilerek süreç kararlılığı teyit edilir.

Havacılık tedarik zincirinde kalite gereklilikleri en alt kademedeki tedarikçiye kadar akar. AS9100 kalite yönetim sistemiyle çalışan müşterilerimizin tedarikçi şartlarını destekleyen kayıt ve kontrol adımlarını uyguluyoruz.

• Ölçüm ve doğrulama: Kritik karakteristikler için ölçüm planı hazırlanır; serbest form yüzeylerde CMM veya 3D tarama ile ölçüm sektörün yerleşik uygulamasıdır ve gerektiğinde plana dahil edilir.
• Malzeme izlenebilirliği: EN 10204 3.1 hammadde sertifikası, ısıl/parti numarası ve parça lot numarası birbiriyle eşleştirilir.
• Özel prosesler: Isıl işlem ve kaplama gibi süreçlerin belgeleri, müşterinin onaylı tedarikçi şartlarına göre dosyalanır.
• Yabancı cisim (FOD) önleme: Talaş, çapak ve kirliliğe karşı temizlik ve ambalajlama kontrolleri uygulanır.
• Ölçüm aletleri: İzlenebilir kalibrasyon, havacılık müşterilerinin temel tedarikçi şartlarındandır ve takip edilir.

Uygunsuz ürün ayrıştırılır ve müşteri onayı olmadan sevk edilmez.